Недавно Главный имам Костанайской области Бектурсын Хаджи Уалиев совершил специальный визит в Карасуский район и город Аркалык нашей области. Там он встретился с местным населением, ознакомился с положением людей, жизнью мечети. Он рассказал о предстоящих задачах.
В ходе визита Бектурсын Торгайбаев представил ориентационный доклад Главного муфтия Наурызбая Хаджи Тагановича на 2026 год, название этого года «Ислам и честное общество», а также преимущества честности для общества в целом. Он объяснил значение и важность честности для общественности.
Позже Председатель КМДБ представил новых имамов, утвержденных указом Главного муфтия. Заодно он кратко описал жизненный путь квалифицированных специалистов, вступивших в должность.
В мечети «Кошкинбай Байгабылулы» в Карасуском районе главный имам затронул деловые аспекты деятельности Галыка Абсатарова, который служит здесь имамом с 1995 года, и выразил ему искреннюю благодарность.
Также на встрече местному сообществу был представлен Ринат Эстаюлы Керимжан, недавно назначенный на должность имама. Он родом из Павлодарской области. Он выпускник Египетского университета исламской культуры «Нур Мубарак» в Алматы. До настоящего времени он преподавал в центральной мечети «Кызылжар» в Северо-Казахстанской области.
Затем главный имам отправился в мечеть «Мухтасиб Аль-Мухаммед» в городе Аркалык. Там он совершил пятничную молитву и произнес проповедь.
Он сообщил, что Бактыбай Нурхан Асанулы, который много лет преданно служил здесь и снискал большой авторитет, был уволен со своего поста по собственному желанию.
На его место был утвержден Балгабай Оразханулы Шайкемелов, ранее занимавший должность заместителя имама в мечети Нур в Рудном. Его имя уже знакомо братьям Аркалыкам.
Известный религиозный деятель Бектурсын Торгайбаулы, в соответствии с нашей древней традицией, отдал дань уважения паломникам Галыку и Нурхану и возложил им на плечи шаль от имени общины. Он пожелал новоназначенным имамам успехов в их ответственной работе.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Недавно в воинской части № 44803-Б Министерства обороны Республики Казахстан состоялась важная встреча. На встрече обсуждалась актуальная тема самоубийств.
Встречу посетили младший сержант Ержан Жусупбеков, исполняющий обязанности офицера воинской полиции Костанайского гарнизона, Ассет Нудьманов, богослов Центра изучения религиозных проблем Костанайского областного управления по делам религий, и Азамат Мурзаканов, заместитель имама областной мечети «Аймаганбет Хаджи Спанулы», которые поделились своими мыслями.
Военнослужащие получили на встрече ценную информацию. Были даны подробные ответы на интересующие их вопросы.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Недавно Балгабай Шайкемелов, заместитель имама мечети Нур в Рудном, в составе местной информационно-пропагандистской группы встретился с прихожанами мечети «Мандай Батыр» Костанайского района.
Он произнес проповедь на тему «Правила поведения в мечети» перед собравшейся общиной. Люди внимательно слушали и выразили искреннюю благодарность.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Ифтар месяца Шабан состоялся в мечети «Мандай Батыр» Костанайского района. На ифтаре главный имам Дархан Манарбекулы произнес проповедь. После астара старейшины благословили и посвятили суры Корана духам.
Заместитель имама мечети «Мандай Батыр» Ерлан Умирбекулы встретился с районными ветеринарами. Там он произнес проповедь на тему «Ислам и человеческое общество». Собравшиеся ветеринары задали вдумчивые вопросы и получили содержательные ответы.
Будущее страны в руках образованной, квалифицированной молодежи, сказал заместитель имама Сыздыков Ерлан на встрече с молодежью, и отныне он призывает их получать образование, заниматься спортом и не впадать в пагубные привычки. Разумеется, для этого он призвал их слушаться родителей, приходить в мечеть в свободное время и получать информацию только от квалифицированных религиозных специалистов, а не из интернета.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Недавно в Костанайской области прошла встреча имамов, в рамках которой был организован специальный семинар, посвященный большому сезону хаджа 2026 года.
В ходе семинара были представлены четырнадцать туристических компаний, авторизованных Духовным управлением мусульман Казахстана, и проведена разъяснительная работа по их услугам в области хаджа и умры.
Также было отмечено, что в будущем имамам необходимо направлять общины, намеревающиеся совершить хадж и умру, к совершению молитв через официально утвержденные туристические компании.
В ходе встречи была специально отмечена деятельность компании по организации хаджа «Таваф Трэвел», открытой при Духовном управлении мусульман Казахстана, и предоставлена информация о ее преимуществах.
Целью семинара было повышение квалификации имамов по вопросам хаджа и умры и предоставление общине точной и достоверной информации.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Организованные Костанайской областной мечетью в рамках Года «Ислам и справедливое общество», объявленного Духовным управлением мусульман Казахстана, региональные соревнования по волейболу среди имамов Костанайской области прошли в Костанайской области. Это спортивное мероприятие было организовано с целью популяризации здорового образа жизни среди религиозных деятелей, укрепления единства и солидарности.
На церемонии открытия соревнований главный имам Костанайской области Бектурсын Хаджи Торгайбайулы пожелал участникам удачи и подчеркнул взаимосвязь спорта и духовности.
В своей речи он отметил:
«Здоровье – ключ к духовному совершенству. Здоровый образ жизни должен быть жизненным принципом мусульманина».
В соревнованиях приняли участие команды, состоящие из имамов районных и городских мечетей всей области, которые продемонстрировали соревновательный стиль игры. Соревнования прошли на высоком уровне, и участники проверили свои навыки в честной борьбе.
По итогам турнира были определены лучшие команды, а победители и призёры были награждены специальными кубками и благодарственными письмами. Кроме того, в качестве поощрения участникам, проявившим активное участие, были вручены сертификаты.
В конце мероприятия организаторы отметили, что подобные благие инициативы будут продолжены и в будущем, и призвали духовенство укрепляться не только духовно, но и физически.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Недавно в Духовном управлении мусульман Казахстана состоялось первое заседание Президиума текущего года. На нем главный муфтий Наурызбай Хаджи Таганулы объявил 2026 год годом «Ислама и справедливого общества».
В этом коллегиальном заседании принял участие главный имам Костанайской области Бектурсын Хаджи Уалиев, который поднял множество важных вопросов.
Вернувшись из нашей столицы, Астаны, он собрал имамов района и города и обозначил важные задачи, стоящие перед ними. Он напомнил им, что бремя ответственности возрастет как никогда. Он объяснил смысл и цель понятия справедливости на конкретном примере.
Сейчас наши имамы подчеркнули, что их ждет большая работа в областях «ихсана и пропаганды, религиозного воспитания, традиций и семьи, а также защиты от иностранных религиозных движений».
Сапаргали Акимбекович, руководитель отдела по работе с религиозными объединениями Государственного учреждения управления по делам религий Костанайской области «Акимат», высказал свое мнение по текущему вопросу повестки дня и пожелал имамам успехов в их ответственной работе.
Алишер Эртаюлы, заместитель имама областной мечети «Аймаганбет Хаджи Спанулы», рассказал коллегам о конкретных вопросах, над которыми ведется работа в различных отделах.
В ходе встречи Бектурсын Торгайбайулы торжественно вручил одиннадцати деятелям религиозного сообщества нашего региона благодарственные письма от Главного муфтия.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Недавно скончался первый главный муфтий Ратбек Хаджи Нисанбайулы, основатель Духовного управления мусульман Казахстана, и наш великий духовный лидер пал.
Хорошо известно, что квалифицированные специалисты, получившие образование у выдающегося религиозного деятеля, с честью служат во всех уголках страны и оправдывают доверие своих учителей. Они также пользуются большим авторитетом среди нас.
По непосредственной инициативе главного имама Костанайской области и его ученика Бектурсына Хаджи Уалиева в мечети «Аймаганбет Хаджи Спанулы» состоялась поминальная служба в память об уникальной личности, и Коран был посвящен его душе. На ней присутствовали районные и городские имамы области.
Пресс-служба Костанайской региональной мечети
Кіріспе
Кәсіпкерлік ойлау жүйесі активтерді басқару, табыстылықты қамтамасыз ету, капиталды қорғау, ұзақмерзімді стратегия қалыптастыру және мұра мәселелеріне негізделеді. Ислам құқықтық-экономикалық жүйесі бұл категорияларды біртұтас модельде біріктіретін ерекше институтты ұсынады. Ол — уақып.
Уақып институты капиталдың сақталуын, табыстың үздіксіз бөлінуін және экономикалық әсердің меншік иесі қайтыс болғаннан кейін де жалғасуын қамтамасыз етеді.
1. Уақыптың құқықтық анықтамасы және діни негізі
Ислам фиқһында уақып — мүліктің негізін сақтай отырып, одан түсетін пайданы қоғамдық немесе діни мақсаттарға мәңгілік түрде бағыттау деп анықталады¹.
Пайғамбар Мұхаммед ﷺ былай деген: «Адам қайтыс болған кезде оның амалдары үзіледі, тек үшеуінен басқа: садақа жәрия, пайдалы ілім және ізгі ұрпақ» ².
Классикалық фиқһ ғалымдары «садақа жәрия» ұғымының ең толық әрі институционалдық көрінісі ретінде уақыпты көрсеткен³.
2. Уақыптың инвестициялық модель ретіндегі ерекшелігі
Дәстүрлі инвестициялар уақытша сипатқа ие болып, меншік иесінің өмірімен немесе нарықтық жағдайлармен шектеледі. Ал уақып мүлкі:
- сатылмайды,
- мұраға қалмайды,
- тәркіленбейді,
- бөлінбейді⁴.
Бұл қағида уақыпты капиталды сақтаудың ерекше құқықтық механизміне айналдырады. Құранда бұл заңдылық былайша баяндалады:
مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ ۖ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ
«Сендердегі нәрсе жойылады, ал Алланың қасындағысы мәңгі қалады» (Құран, 16:96)⁵.
Ғалымдар бұл аятты дүниелік активтердің уақытша, ал Алла жолындағы инвестицияның тұрақты екенін білдіретін жалпы экономикалық қағида ретінде түсіндірген⁶.
3. Уақыптың классикалық үлгісі: Омар ибн әл-Хаттаб رضي الله عنه
Омар ибн әл-Хаттаб Хайбардан алған жер телімін қалай пайдалану керектігін Пайғамбар ﷺ-дан сұрағанда, Ол ﷺ: «Қаласаң, негізін ұстап қал да, табысын тарат»⁷ деп жауап берген.
Имам ән-Науауи бұл хадиске берген түсіндірмесінде:
«Бұл хадис — уақыптың негізін құрайтын басты дәлел» деп атап көрсетеді⁸.
4. Ислам өркениетінің уақыпқа негізделуі
Ислам тарихшылары әлеуметтік инфрақұрылымның негізгі бөлігі мемлекеттен емес, уақыптардан қаржыландырылғанын атап өтеді¹⁰. Оған:
- медреселер,
- ауруханалар,
- жолдар,
- панаханалар,
- ғалымдардың жалақысы жатады.
Қорытынды
Уақып — мерзімі шектелмеген инвестиция, жойылмайтын актив және тоқтамайтын дивиденд көзі. Ол меншік иесінің өмірімен шектелмейтін, институционалдық тұрғыда тұрақты экономикалық модель болып табылады.
«АЛИМА» мешітінің имамы
Абдрахман Аңсаған
(Қостанай облысы)
Пайдаланылған дереккөздер
1. Әл-Касани, Бадаиʿ ас-Санаиʿ, т. 6, уақып тарауы.
2. Муслим, Сахих, «Уасия» бөлімі, №1631.
3. Имам ән-Науауи, Шарх Сахих Муслим, хадис 1631.
4. Ибн Қудама, әл-Муғни, т. 6, «Китаб әл-Уақф».
5. Құран Кәрім, 16:96.
6. Ибн Ашур, Тафсир әт-Тахрир уәт-Танвир, 16:96.
7. Бұхари, Сахих, «Шурут», №2737.
8. Имам ән-Науауи, Шарх Сахих Муслим, хадис Омар уақпы.
9. Адам Метц, Ислам өркениеті, уақып тарауы.
Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы хазірет 2026 жылды «Ислам және адал қоғам» деп жариялады. Бұл қазіргі уақыт талабынан, мемлекетіміздің жарқын болашағы мен мүддесінен туындағаны ақиқат.
Енді осы адалдық деген не, ол адам баласының бойындағы қандай қасиет деген сауалдарға байланысты оқып-түйгенімнен ойымды ортаға салмақпын.
Алдымен айтарым, адалдық – адам мінезіндегі бағалы қасиет. Ол кез-келген жеке тұлғаның сана-сезіміне, ар-ұжданына қайшы келмейтін, халықтың мақсат-мүддесін көздейтін, тарихи шындықпен ұдайы ұштасып жататын нақты іс-әрекеттер жиынтығы деп түсінемін.
Асыл дініміз – қара қылды қақ жарған адалдық пен әділдікке шақыратын дін. Адамзаттың асыл тәжі Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өмірінің соңына дейін адалдықты, әділдікті насихаттап, басқаларға іс жүзінде үлгі болып кетті. Алла елшісінен (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) тәлім-тәрбие, үлгі алған саңлақ сахабалардың өмірі де тұнып тұрған адалдық пен әділдік. Шәкәрім қажы: «Мақтан үшін мал жима, жан үшін жи, Ғибадат пен адалдық ар үшін жи, - деп, бақыттың өзі адалдыққа негізделетінін айта келіп, адалдыққа ерекше көңіл бөледі.
Иманды да адал адам ешқашан да өтірікке бой алдырмайды. Өзгелерді жаман әдетке жетелейтін өтірік айтып, алдап-арбап, пайда табуды мақсат етпейді. Аллаға шынайы иман келтірген, ахиретке сенген жан шалыс қадам жасамайды. Алла Тағала Құран Кәрімде:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ
«Әй мүміндер! Алладан қорқыңдар және шыншылдармен бірге болыңдар» - деген.
Ар мен ақиқатты насихаттау жолында адалдық сертінен айнымау, туралықтан таймау - нағыз шыншылдың белгісі. Адал қоғам – әрбір мүшесі шыншыл, әділ, сенімді адамдардан құралған қоғам. Мұндай қоғамда алдау және әділетсіздік сирейді.
Адалдық – бұл жүректің тазалығы, өмірдің жарығы және сенімнің негізі. Адалдық тек жеке адамның қасиеті емес, бүкіл қоғамның гүлденуіне септігін тигізетін мінез. Егер әр адам өз ісінде адал болса, қоғамда сенім, татулық пен бейбітшілік арта бермек.
Хазіреті Әли ибн Әбу Талиб (р.ғ): «Көркем мінез үш қасиетпен келеді: арамнан аулақ болу, адалды талап ету және отбасына кеңпейілді болу», – деген екен.
Дана халқымыз да өз ұрпағына «ісінде адал болуды», «біреудің ала жібін аттамауды» насихат етіп келген. Кезінде Құнанбай қажы: «Абырой, атақ алу үшін – ең алдымен адалдық керек, ешкімді ала көрмей, адалына болысу, кемтарға жәрдемдесу керек дегенді ертеден ойыма бекіттім... Өзіме елді қаратып, ел басшысы болғаннан кейін, қате кетпесе, біле тұра қиянат жасап, арамды қолдаған, момын, жетім-жесірді жылатқан жерім болған жоқ. Мен адалдыққа, көпке сүйендім. Олар мені қиыннан құтқарды. Мені ел – адал, әділ деген атаққа бөледі. Менің көргенімдей жағдайға ұшырасаң, ақты жақта, жетім-жесірге, жылағанға болыс, жәрдем ет!» деп артына тағылымы мол өсиет қалдырған.
Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев бір сөзінде: «....Әрбір адам «Адал азамат» деген атқа лайық болса елімізде әділ қоғам орнайды. «Адал адам – Адал еңбек – Адал табыс» - бір-бірінен ажырамайтын ұғымдар. Осы үш тағанды озық әрі табысты елге айналудың басты кілті деуге болады» дегені барша қауымның жадында болар.
Адал қоғамның пайдасы: адал қоғам – бұл тек әділдік пен сенімнің орны ғана емес, сонымен қатар қоғам мүшелерінің рухани дамуына да әсер етеді. Мұндай ортада адамдар өздерін қауіпсіз сезінеді, бір-біріне сенеді, бірге дамуға ұмтылады. Сонымен қатар, адалдыққа негізделген қоғамда құқықтық тәртіп пен әлеуметтік тұрақтылық нығая түседі.
Қадірлі ағайын! Әрқайсымыз өз саламызда қоғамның гүлденіп-дамуына қомақты үлес қосайық. Қазіргі таңда адалдық бұрынғыдан да маңызды. Жемқорлық, өтірік, аманатқа қиянат секілді әрекеттер қоғамның іргесін сөгіп, адамдар арасындағы сенімді әлсіретеді. Сондықтан адалдықты насихаттау – әрбір азаматтың ортақ міндеті деп білемін. Адалдық бұл – тек діни талап емес, ұлттық құндылық, адамгершілік өлшемі. Адал адам – арлы адам, ал арлы қоғам – кемел келешектің кепілі.
Алла тағала баршамызды адалдықты өмірлік ұстаным еткен, елге пайдасы тиген ізгі жандардан болуын нәсіп етсін. Қостанайлық әріптестерім бұл асқаралы мақсат жолында қажыр-қайраттарын аямай жұмсай беретіндігіне кәміл сенемін.
Бектұрсын Уәлиев Қостанай облысының Бас имамы
Григорианский
Хиджра
