Қазіргі технология дамыған заманда әлеуметтік желіні қолдану аса қажет. Оқу орындары, мамандық бойынша, жеке кәсіпкерлерік болсын кез-келген салада интернет желісін қолданады, тіпті жұмыстың көптеген шаруалары онсыз бітпейді. Кез-келген істің жақсы жағымен қатар жағымсыз тұстары да болады. Интернет желідегі алаяқтар, арам нәрселері жарнамалау, дүние және ақыретке пайдасы жоқ фильмдер, құмар ойындар, қалжыңдар, пранктер қарасы жетерлік.

Қоғамдағы діни-теріс бағыттағы ағымдардың негізгі құралы да осы әлеуметтік желі болып отыр. Оны көбінесе ақпараттық соғыс деп те атайды. Мысалы еліміздегі ҚМДБ-на қарасты облыстағы мешіттерде сайттар жұмыс жасауда. Олар жастардың теріс бағытқа түспеуі үшін және дәстүрлі Ислам дінін насихаттау үшін қаншама бейнероликтер, сұрақ-жауап ретінде эфирлер, мақалалар шығаруда. Діни теріс ағымдар бойынша анализ жасайтын мамандардың айтуы бойынша, әлеуметтік желідегі жүздеген сайттарды жапсақ, сондай тағы да жүздегені ашылып жатады дейді. Осыдан-ақ дінді бөлшектеу, арасына іріткі салу үшін шет елдерден қыруар қаражаттардың бөлінетініне куә боламыз. Бұл тұста әрбір мұсылман діни ақпарат іздеген жағдайда өте сақ болу керек екендігін, рұқсат етілген сайттардан ғана мәлімет іздеу аса қажет екендігін көреміз.

Қазақта сөз бар: «Заманың түлкі болса-тазы болып шал» - деген. Әлеуметтік желіден мүлде бас тарта алмайтыныз анық болса, ол жағдайда керісінше ақпараттық сауаттылықты арттыру керек екендігін аңғарамыз.

Әлеуметтік желінің тағы бір пайдасы кітап қорының көптігі. Өзіңізге қажетті діни мәзхабымызға сай келетін том-том кітаптарды шет елдерден алдырту үшін қыруар қаражат, күндер мен айлар, кеденнен өту бар, осының барлығы шектеулі өмірімізде көп уақытымызды алады. Ал ғаламтор желісі арқылы жүздеген кітаптың электрондық нұсқасын көшіріп алып қолдану үнемдірек және тиімдірек.

Соңғы кездері Жасанды интелект (ЖИ) қарқындап дамуда. Бұны қолданбайтын адам кемде-кем шығар. Түрлі форматта видеолар, суреттер, мақала, жаңалықтар қай-қайсысын алсаң да өңдеп сізге дайындап береді. Жасыратыны жоқ, кей кездері уақыт тығыз кездері жұмысымызды жеңілдету, уақытты үнемдеу үшін пайдаланатынымыз да рас. Әйтсе де адамның миы, рухани ойлау қабілеті Жаратушы Алладан берілген үлкен нығмет. Адам бойында сезім, жүрек көзі, интуиция, моральдық жауапкершілік секілді тұнып тұрған қасиеттер бар. Ал, ЖИ болса роботтың жұмысын атқарып, берілген ақпаратты тек есептейді, түсінбейді, сенің ішкі жан дүниеңді сезінбейді. Дін ғұламалары ЖИ арқылы ақида (сенім), психологияға қатысты сұрақтарды сұрамағын дұрыс екенін айтуда.

Алла тағала Құранда білім жайлы:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُواْ الْأَلْبَابِ

«Білетіндер мен білмейтіндер тең ба? Шын мәнінде ақыл иелері ғана ғибрат ала алады!», деген. («Зумар» сүресі, 9-аят)

Атақты тәпсір ғалымы Ибн Кәсир (р.һ.) осы аятты «Шын мәнінде ақыл иелері ғана ғибрат ала алады!» деген сөзге байланысты, осы екеуінің арасындағы айырмашылықты тек ақылы бар, саналы адам ғана түсінеді деген.

Сондықтан жасанды интеллект қарыштап қанша дамыса да адамның миынан, ойлау жүйесінен асып түспейтіні анық.

Әлеуметтік желінің өзіне тән әдептері бар екенін ескеруіміз керек. Солардың бірнешесіне тоқталатын болсақ:

Шындықты сақтау – жалған ақпарат таратпау. Келген ақпаратты мұқият тексеріп, анық-қанығын білу.

Сыпайылық таныту – дөрекі сөз, балағат қолданбау.

Өсек пен ғайбаттан аулақ болу – біреудің артынан жаман пікірлер, комментарилер жазбау.

Пайдасыз нәрседен сақтану – уақытты босқа кетірмеу.

Біреудің жеке өмірін құрметтеу, авторлық құқықты – рұқсатсыз фото/видеоны жарияламау.

Құрметпен пікір жазу – келіспесең де мәдени түрде айту.

Дінге, ұлтқа тіл тигізбеу – араздық тудырмау.

Жақсылыққа шақыру – пайдалы, тәрбиелік контентті бөлісу.

Уақытты бақылау – тәуелділікке түспеу.

Ниетті дұрыстау – лайк, қаралым үшін емес, адамдарға пайдасы мен сауап үшін қолдану.

Құрметті ағайын!

Егер болашақ ұрпағымыз ұлттық дәстүрімізді, дінімізді және тілімізді бойына сіңіріп, солардан сусындап өссе, мұндай алмағайып заманда түрлі теріс ықпал мен адасудан аман болады.

Себебі ұлттың тамыры – дәстүрінде, тірегі – тілінде, ал рухани қорғаны – дінінде. Осы үш құндылықты берік ұстанған ұрпақ ешқашан бағытынан жаңылмайды.

Қостанай облыстық мешітінің наиб имамы
Абзал Сұлтанғалиұлы

Аптаның қасиетті күні жұма намазы алдында ҚМДБ-ның Бас мүфтиі Наурызбай қажы Тағанұлының бұйрығымен Қостанай облысы, Қостанай ауданы, Садчиков ауылы молдасы болып Сатбаев Дәулет Мирамбекұлы тағайындалғаны туралы баяндалды.

Дәулет Мирамбекұлы Алматы қаласындағы Имамдардың білімін жетілдіру курсын тамамдап келген. Тағайындау рәсімін Қостанай аудандық «Маңдай батыр» мешітінің найб имамы Ерлан Өмірбекұлы жамағатқа ресми түрде таныстырып, Бас мүфтидің бұйрығын оқып берді.

Сонымен қатар жиналған қауымға насихат айтып, ел бірлігін сақтаудың, тәуелсіздікті қадір тұтудың маңыздылығына тоқталды. Жастарды еңбекке, адалдыққа тәрбиелеу, қоғамға пайдалы азамат болуға үндеу жасап, рухани тұрақтылық пен ынтымақтың ел болашағы үшін аса маңызды екенін атап өтті.

Жамағат тарапынан жаңа имамға ақ тілектер айтылып, сәтті қызмет тіленді.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Тобыл қаласындағы «Маңдай батыр» мешітінің ұжымы демеушілердің қолдауымен қасиетті Рамазан айында еліміздің ертеңі болып табылатын Рудный қаласындағы жетім балалар үйіне, Қостанай шаһарындағы балаларды бейімдеу орталығына және аудандық мешіттің жамағатына 250 «Рамазан сыйлығы» тәттілерін табыс етті.

Тарту етілген сыйлықтарды алған балдырғандардың қуанышында шек болған жоқ. Олардың басшылары имандылық ордасының қызметкерлеріне дән ризашылықтарын білдіріп, алғыстарын жаудырды.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Ораза айттың алғашқы күні облыстық «Аймағанбет қажы Спанұлы» мешітіндегі қасиетті жұма намазына халық көп жиналды. Көпшілік алдында наиб имам Әлішер Ертайұлы сөз сөйледі.

Ол жұртшылық алдында Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, Қазақстанның Құрметті журналисі, Қостанай қаласының құрметті азаматы. облыстық өкілдіктің баспасөз хатшысы Оразалы Жақсановтың жалпы руханиятымызға, оның ішінде ислам дінін насихаттауға сіңірген еңбегіне тоқталды.

Содан кейін Оразалы Отынбайұлына мешіт атынан Умраға жолдаманы салтанатты түрде табыс етті. Қаламгердің есімі республика жұртшылығына жақсы таныс. Оның жазған мақалалары еліміздегі беделді «Ана тілі», «Қазақ» және Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының «Мұнара» газеттерінде жарияланып тұрады.

Біз журналист-жазушыны марапатымен құттықтай отырып, оған алдағы уақытта мықты денсаулық, отбасына береке-бірлік, қызметте шығармашылық табыс тілейміз.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Қостанай облысының Бас имамы Бектұрсын қажы Торғайбайұлы мешітте ихтикафқа отырған жамағатпен арнайы жүздесіп, рухани сұхбат өткізді. Кездесу барысында иман, сабыр және құлшылықтың маңызы жайлы насихат айтып, ихтикафтың артықшылықтарын кеңінен түсіндірді.

Сонымен қатар, жамағаттың діни білімін арттыру мақсатында құнды діни кітаптарды сыйға тартып, олардың алдағы уақытта да білім мен ғибадат жолында табанды болуларына тілектестік білдірді.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Қостанай өңірінде «Ораза Айт» мерекесі биыл өткен жылдарға қарағанда тағылымды әрі есте қаларлықтай өтті. Ол Наурыз мерекесімен тұспа-тұс келді.

Алдымен Қасиетті жұма күні Ораза Айт намазынан басталды. Онда Құтпа оқылып, уағыз айтылды. Облыстың Бас имамы жиналған барша қауымды Айт мерекесімен құттықтап, елімізге амандық пен бейбітшілік, әрбір отбасына ырыс-береке, молшылық тіледі. Үстіміздегі жылғы қасиетті Рамазан айы тиісті деңгейде өткендігін тілге тиек етті. Аруақтарға құран бағышталды.

Содан кейін Жансая Халим жетекшілік ететін әйел-қыздар секторының ұйымдастыруымен ақ жаулықты әжелеріміз айттық шашу шашты. Аталмыш мейрамның сәні мен салтанатын арттыру мақсатында имандылық ордасының ауласына “Айт құтты болсын!” деп айшықты етіп жазылған шарлар таратылды.

Мешіттен шыққан кісілерге дастархан жайылып, “Наурыз көже”, бауырсақ және айт шайы ұсынылды. Сөйтіп, жұрт бір-бірімен емен-жарқын жүздесті.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының жанындағы “Мүфтият” баспасынан биыл да қаншама танымдық рухани дүниелер жарық көрді. Сондықтан мешіт ауласында жаңа кітаптар таныстырылып, жәрмеңке өткізілді.

Сондай-ақ жастар арасында «арқан тарту, қол күресі, таяқ тартысы» және басқа да ұлттық спорт түрлерінен сайыстар ұйымдастырылды. Жеңімпаздарға сыйлықтар табысталды.

Осы аталғандармен қатар өнерпаздар жұртшылыққа “Дінім-діңгегім, дәстүрім-тірегім” тақырыбы аясында “Наурызнама” жырын нақышына келтіре орындады.

Ерекше айтып өтер жай, мешіт маңына қойылған баннерлер алыстан көзге көрініп, келушілердің назарын бірден аударды әрі рухын көтерді.

Бұл айттың негізгі мәні — бауырларымыздың бір-бірін шынайы құттықтауы, жығылғанға қолдау көрсету, мұңайғанды жұбату. Сонымен қатар, мүмкіндігі шектеулі жандар мен жалғыз басты аналарға арналған “Айтта жақсылық жасайық” атты қайырымдылық акциясы өткізіліп, көпшілікке ерекше қуаныш сыйлады.

Тағы бір айта кетеріміз, өңірдегі мешіт қызметкерлері балаларға 100 «Рамазан тәттілері» айттық қоржынын таратуға ұйытқы болды. Оған демеушілер қолдау көрсетті.

Жиналған қауым мешіт ұжымына, мерекені ұйымдастырушыларға дән риза болысып, жоғары көңіл-күймен тарқасты.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Еліміздегі мешіттерде қарапайым болса да адал еңбек етіп жатқан қызметкерлерге құрмет көрсету ҚМДБ-ның Төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының тұрақты назарында. Міне, осы, үрдісті басшылыққа алған Қостанай өңіріндегі өкілдік те қасиетті Рамазан айында ұзақ жылдар бойы өз саласында аянбай жұмыс істеген кісілерге құрмет көрсетті.

Лисаковск қалалық «Әбдіхаим Саламатұлы» мешітінде ауызашар уақытында марапаттау рәсімі өтті. Онда Бас имам Бектұрсын қажы Торғайбайұлы сөз алып, барша жиналған қауымды Рамазан айымен шын жүректен құттықтады. Тіршілікте адамдар арасындағы сыйластықтың шыңы адамгершілік, оның ішінде бір-біріне ізгілік дәнін сеуіп, қуанышқа бөлеу екендігін тебіреніспен айтты. Бұл үлкен сауап болып табылатындығын тілге тиек етті.

«Жақсының жақсылығын айт нұры тасысын» демекші, ұзақ жылдар бойы адал еңбек еткен ардақты ана Қымбат Қалиқызы, дін жолында аянбай еңбек етіп жүрген наиб имам Ақжол Дарханұлы, мешіт жұмысына әрдайым қолдау білдіріп жүрген жанашыр ағамыз Дәулет Айтпаев осы үш бірдей асыл жанға «Tawaf Travel» қажылық компаниясы атынан Ұмра жолдамасы табыс етілді.

«Жақсылықтың қайтарымы — тек қана жақсылық». Осындай игі іске себепкер болған, қызметкерлердің жүрегін қуанышқа бөлеген жомарт жандарға және «Tawaf Travel» ұжымына Алла разы болсын!

Қасиетті сапарға аттанғалы жатқан жандардың ниеттері қабыл болсын!

Жақында Қостанай облысының Бас имамы Бектұрсын қажы Торғайбайұлы қасиетті Рамазан айында арнайы іс-сапармен Лисаков қаласында болды. Ол жергілікті «Әбдіхаим Саламатұлы» мешітіндегі ауызашарға қатысты. Тарауық намазы алдында Бас имам сағатын өткізді.

Аталмыш имандылық ордасында «TAWAF TRAVEL» қажылық компаниясы атынан 3 адамға Умраға жолдама табыс етілді.

Олар мешітте ұзақ жылдар бойы адал еңбек еткен ардақты ана Қымбат Қалиқызы, дін жолында жемісті қызмет атқарып жатқан наиб имам Ақжол Дарханұлы, жанашыр азамат Дәулет Айтпаев. Есімдері аталған кісілердің бәрі де қалаға танымал әрі беделді жандар.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі

Мұсылман қауымы үшін берекелі Рамазан айының аяқталып, қуанышқа ұласатын ұлы мерекелердің бірі – Ораза айты. Түсіне білген жан үшін айттың тағылымы мен тәрбиелік мәні өте терең. Айт – арабтың «ғиид» сөзiнен шыққан. Бұл - «бiр-бiрiн құттықтау, хал сұрасу, қуанышқа топталу» дегенге саяды. Демек, айт сөзiн «мереке, қуаныш, шаттық» деп түсінуімізге болады. Сондықтан айт – оразаның аяқталғанын білдіретін мерейлі мереке.

Бабаларымыз: «Отыз күн оразаның бір айты бар, әр қылған жақсылықтың бір қайтымы бар» демекші, айт мерекесі ай бойы сабырлықпен ораза ұстап, құлшылық жасаған мұсылманның рухани жеңісінің белгісі. Абдулла ибн Масғұдтан (р.ғ.) жеткен хадисте: «Мүмiн пенделер Рамазан айының оразасын толық ұстап, айт күнi намазға бет алғанда, Алла тағала перiштелерге: «...адамзат бейнет атқарса, ақысын талап етедi. Пенделерiм Мен парыз еткен оразаны атқарып, ақысын алуға мешiтке бет алады. Олар Мен үшiн ораза ұстады, Менiң пәрменiммен ауыз ашты, ендi қуанышқа кенелсiн. Сендер куә болыңдар, оларды мағфират еттiм», – дейді. Рамазан құлшылық пен шүкіршілік, береке мен бірлік, мейірім мен қайырымдылық айы болса, ізінше тойланатын Ораза айт мейрамы – адамдардың көңіліне қуаныш сыйлап, жанын жадырататын ұлық мереке. Имам әл-Бағауи: «Екі айт (мереке) күндерінде қуаныш пен шаттық көңіл таныту дін рәміздерінен! Әрі бұл күндер басқа күндерден жөні бөлек», - деген екен.

Ең алдымен, айт мерекесі бізді шүкірлікке үйретеді. Бір ай бойы өз нәпсісін тыйып, аштық пен шөлді сезінген адам Алланың берген әрбір нығметінің қадірін терең түсінеді. Сол себепті айт күні мұсылман: «Раббым, Рамазан оразасын аман-есен аяқтап, айтқа жеткізгеніңе шүкір» деп дұға етеді.

Екіншіден, Ораза айт – бірлік пен бауырмалдықтың мерекесі. Бұл күні, көпшілік қауым мешітке айт намазына барып, құлшылық жасап, бір-бірін жарқын жүзбен мерекемен құттықтайды. Жубайр ибн Нәфир: «...сахабалар айт күні дидарласқанда: «Алла бізден де, сізден де қабыл етсін», - деп айтатын», - деген. Ағайын-туыс, көрші-көлем бір-бірінің үйіне барып, амандық сұрасады, өкпе-реніштерін кешіреді. Науқас жандарға арнайы барып, көңілін сұрайды. Бұл – қоғамдағы татулық пен сыйластықты одан әрі арттыра түспек.

Үшіншіден, айттың маңызды тағылымдарының бірі – қайырымдылық пен мейірім, қуаныш пен ізгілік. Айт намазына дейін кембағалдарға садақа беріледі. Бұл – мұқтаж жандардың айт қуанышын бірге көруі үшін жасалатын игі амал. Осы арқылы асыл дініміз қоғамдағы жанашырлықты нығайтады. Сондай-ақ, айт күні мұсылмандар ізгі тілек айтып, бір-біріне сыйлық береді. Бұл – жүректерді жақындастыратын мейірім мен қуаныштың айқын көрінісі. Алла елшісі с.ғ.с.: «Бiр-бiрiңе сыйлық берiңдер, берген сыйлықтарың араларыңдағы өшпендiлiктi жояды», - деген. Осындай хадистерді негізге алған қазақ даласында қонақ кәде, сүйінші, байғазы сияқты амалдар баршылық. Көптеген сүннет амалдар дәстүрімізбен астарласып, салтымызға сіңген. Солардың бірі жастардың (балалардың) айттық сұрауы. Айттық сұраған жанды халқымыз бетін қайтармай, қолда бар сыйлықтарын аямаған.

Міне, бұл ғасырлар өте дәстүрге айналып, жасөспірімдер үшін айттың бір керемет көрінісі болып есте қалған. Сондықтан әсіресе, балаларға сыйлық беруді ұмытпауымыз керек, себебі бұл – олардың жүрегіне қуаныш сыйлап, мерекенің мәнін сезіндіреді. Бала көңілі қуанып, айтты асыға күтетін болады. Демек, бұл дегеніміз – мейірім мен жақсылыққа тәрбиелеудің бір жолы.

Төртіншіден, Ораза айт – рухани тәрбиенің жемісінің жалғасы.

Рамазан айында мұсылман сабырлықты, тақуалықты, көркем мінезді үйренеді. Ораза аяқталғанда сол жақсы қасиеттерді жоғалтып алмай, әрі қарай өмірінде жалғастыруы – әрбір мұсылманның міндеті. Өйткені Рамазан – тек бір айлық құлшылық емес, ол адамды ғұмыр бойы тәрбиелейтін рухани мектеп.

Айт күні мұсылман баласы ерте тұрып, ғұсыл құйынып, әдемі таза-жаңа киімдерін киіп, хош иістеніп (ер адамдар) мешітке намазға шығады. Шығар алдында сүннет бойынша үйден құрма сияқты тәтті жемістен дәм ауыз тиюі керек. Бұл пайғамбарымыздың оразаның аяқталып, айт күндері басталғаны жайында берген белгісі.

Қорыта айтқанда, айттың шынайы тағылымы – көңіл мен жүректі кірбіңнен тазарту, жақсылық жасау және бауырмалдықты арттыру. Алла Тағала баршамыздың құлшылықтарымызды қабыл етіп, елімізге амандық, жұртымызға тыныштық берсін. Айт мерекесі әр шаңыраққа қуаныш пен береке әкелсін! Тәуелсіздігіміз тұғырлы, халқымыз ғұмырлы болғай! Әмин!

Мұхтасиб Әлмұхаммед Оспанұлының өз жазбаларының бірінде:

«...Рамазан шәриф айында, өз үйінде жайында,

Ораза ұстап тарауих, шарғы-шәриф жолында.

Отырғанның қадірін, ойласаң, сірә, кім білген?!

Отыз күн тәмам бітіріп, нәпсінің кірін кетіріп.

Уағыз тыңдап, хұтба оқып, мешітке барып отырып.

Жамағат болып айт оқып, қайтқанның қадірін кім білген?!»

Әлмұхаммед Оспанұлы – саналы ғұмырын ілім жолына арнаған, сол жолда бақытын тауып, ел құрметіне бөленген, адалдық пен парасаттылықты ту еткені үшін кеңестік дәуірдің қанқұйлы зобалаңына ұшырап, жазықсыз жапа шегіп, көп тауқымет тартқан бірегей тұлға. Кезінде Торғай уезіне қарасты 54 мешіт пен 4 медресеге басшылық етіп, асыл дініміздің өсіп-өркендеуіне сүбелі үлес қосқан.

Қостанай облысының Бас имамы Бектұрсын Торғайбайұлы

Міне, қасиетті Рамазан айының аяқталуына да саусақпен санарлықтай ғана уақыт қалды. Соның ішінде Қадір түнінің мұсылмандар қауымы үшін алар орны ерекше. Сондықтан облыстық «Аймағанбет қажы Спанұлы» мешітінің қызметкерлері оған тыңғылықты әзірленіп, ұйымшылдықпен өткізді.

Биыл да мешітке келушілер саны көптігі соншалықты, ине шаншар орын болған жоқ. Бір ай бойы тарауық намазында оқылған Құран хатымның дұғасы жасалды. Оны облыстың Бас имамы Бектұрсын қажы Уәлиев және Мұртаза қари Ертайұлы оқыды.

Содан кейін Бектұрсын қажы Торғайбайұлы сөз алып, Рамазан айының жоғары деңгейде өтуіне елеулі үлес қосып, жамағаттың шынайы ризашылығына бөленген қарилер Темірлан қари Даниярұлы, Мұртаза қари Балахмет және жас қари Ералы Алматұлының атына жылы лебізін білдірді. Ежелден келе жатқан қазақы дәстүріміз бойынша олардың иықтарына шапан жауып, лайықты құрмет көрсетті.

Қадір түні барысында танымдық - тағылымдық жағы мол викториналық ойындар ұйымдастырылып, тапқырлық танытқандарға ынталандыру сыйлықтары берілді.

Сондай-ақ жамағаттарға уағыз оқылып, сәресі берілді. Жиналғандар ұмытылмас әсер алып, жоғары көңіл-күймен тарқасты.

Қостанай облыстық мешітінің баспасөз қызметі